Ιωάννης Φουρτούνας. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αλ Άζχαρ

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης πεντακοσίων χρόνων από το μαρτύριο των Αγίων Γαβριήλ και Κυρμηδόλη (1522-2022) ευδόκησε η χάρις του Θεού στην ελαχιστότητά μου, με την ευλογία της Α.Θ.Μ. του Πάπα και Πατριάρχου Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ. κ.  Θ ε ο δ ώ ρ ο υ  Β΄, να επιμεληθώ την εξαιρετική αυτή έκδοση του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας προς τιμήν των Αγίων, η οποία περιέχει την Ασματική Ακολουθία των Αγίων, τον Παρακλητικό Κανόνα, τον εγκωμιαστικό λόγο του αειμνήστου Πατριάρχου Αλεξανδρείας κυρού Θεοφίλου Β΄ προς τους Αγίους, τον Βίο των Αγίων όπως τον κατέγραψε ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, ως και την Διάταξη της λιτανείας των ιερών λειψάνων τους.

Η έκδοση αυτή είναι η πρώτη επίσημη έκδοση που αφιερώνεται στους Νεομάρτυρας του Καΐρου, οι οποίοι μαρτύρησαν επί Πατριαρχίας του Αγίου Ιωακείμ του Πάνυ το 1522 στο Παλαιό Κάιρο και ο τάφος τους βρίσκεται μέχρι σήμερα εις την Ιερά Πατριαρχική Μονή του Αγίου Γεωργίου Παλαιού Καΐρου. Ο τάφος τους είναι μία ζωντανή μαρτυρία για την παρουσία και την σταυροαναστάσιμη πορεία, δια μέσου των αιώνων, του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας από την ίδρυσή του από τον Απόστολο Μάρκο μέχρι και σήμερα.

Επίσης, είναι μία ζωντανή μαρτυρία για την ακοίμητη λυχνία της Πατριαρχικής Μονής του Αγίου Γεωργίου, η οποία τόσους αιώνες αποτελεί ακτίνα πνευματικού φωτός προς όλους τους ανθρώπους, ως και μνημείο συνάντησης μεγάλων πολιτισμών, αλλά και μία μοναστική κιβωτός της Ορθοδοξίας.

Στη έκδοση αυτή παρουσιάζονται και φωτογραφίες που αφορούν τις εικόνες των Αγίων που βρίσκονται στην Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου, τα χαριτόβρυτα λείψανά τους που φυλάσσονται στο Καθολικό της Ιεράς Μονής,  το παρεκκλήσιο και τον τάφο των Αγίων, ως και φωτογραφίες από τη αρχαιοπρεπή Θεία Λειτουργία του Αποστόλου Μάρκου, την οποία ετέλεσε ο Μακαριώτατος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ. κ.  Θ ε ό δ ω ρ ο ς  Β΄ στη μνήμη τους επί των τάφων των αγίων στις 18 Οκτωβρίου του 2020.

Αισθάνομαι την εσωτερική ανάγκη να ευχαριστήσω τον Θεό υπέρ πάντων των ευεργεσιών του προς εμέ, επίσης να ευχαριστήσω εκ βάθους καρδίας τον φάρο της Εκκλησίας του Αποστόλου Μάρκου, τον πατέρα της Αφρικής, τον Μακαριώτατο Πάπα και Πατριάρχη Αλεξανδρείας και Πάσης Αφρικής κ. κ. Θεόδωρο Β΄, που μας έδωσε την ευλογία της επιμέλειας και της έκδοσης αυτής της ασματικής Ακολουθίας, ως και την μεγάλη στήριξή του προς όλους τους ερευνητές. Επίσης να ευχαριστήσω τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μέμφιδος και Πατριαρχικό Επίτροπο Καΐρου κ. Νικόδημο για την αγάπη του προς εμέ και την ενθάρρυνσή του προς το συγγραφικό μου έργο,  ως και τον Πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο της Ιεράς Πατριαρχικής Μονής του Αγίου Γεωργίου Παλαιού Καΐρου Αρχιμανδρίτη κ. Δαμασκηνὸ για τη διευκόλυνση της έρευνας στη βιβλιοθήκη και τα αρχεία της Θεοβαδίστου Ιεράς Μονής του Αγίου Γεωργίου, ως και τις ενέργειές του προς έκδοση της παρούσης Ακολουθίας, αλλά και την εν γένει προβολή των αγνώστων εις τους πολλούς Αγίων Νεομαρτύρων του Καΐρου.

Τέλος, να ενημερώσουμε τους ευσεβείς ορθοδόξους της Αιγύπτου ότι σύντομα θα ανακοινωθεί η ημερομηνία παρουσίασης αυτής της τιμητικής έκδοσης, που θα πραγματοποιηθεί στο Πατριαρχικό Κέντρο Μελετών και Διαλόγου της Ιεράς Πατριαρχικής Μονής του Αγίου Γεωργίου. Επίσης ήδη βρίσκεται στο τελικό στάδιο η έκδοση ενός νέου βιβλίου με τίτλο  «Βαδίζοντας με τον Χριστό στην Αίγυπτο», το οποίο βασίζεται στην επιστημονική μου έρευνα για τη ζωή, μαρτύριο και θαύματα των Αγίων Γαβριήλ και Κυρμηδόλη.  

Ποιες πιθανότητες αληθείας έχουν οι θεωρίες για το μέρος της ταφής του ένδοξου Μακεδόνα; Υπάρχει σήμερα το ταριχευμένο σώμα του Αλέξανδρου ή έχει διαλυθεί ή κλαπεί ή αποτεφρωθεί με το πέρασμα των αιώνων; Και αν υπάρχει πού θα μπορούσε να βρίσκεται; Πυρπολήθηκε τελικά η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ή είναι μία φαντασία;

Ποιος από τους ιστορικούς αναφέρεται στην πυρπόληση της βιβλιοθήκης; Για ποιο σκοπό έγινε – αν έγινε –ο εμπρησμός της και αν όχι τι απέγιναν τα οκτακόσιες χιλιάδες χειρόγραφα;

Σε αυτά τα καυτά ερωτήματα απάντησε στη δημοσιογράφο Ερατώ Ζέλιου ο Γιάννης Φουρτούνας συγγραφέας και καθηγητής του Πανεπιστημίου Al Azhar της Αιγύπτου και στέλεχος της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου σε μια συνέντευξη που μεταδόθηκε την Τετάρτη 12 Σεπτεμβρίου στο κανάλι «4ε». Ο κ. Φουρτούνας μίλησε για την «Αλεξάνδρεια των Ελλήνων» και έκανε αναδρομή από την ίδρυσή της σε όλη την έως και τις ημέρες μας.

Ο εμπρησμός της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας

Σύμφωνα με τον ερευνητή ο μοναδικός ιστορικός που αναφέρει τον εμπρησμό της «Μεγάλης Πόλης» είναι ο Ρωμαίος Τίτος Λίβιος.

«Όμως το πρόβλημα είναι ότι ο Τίτος Λίβιος ήταν προσωπικός φίλος του Οκταβιανού και πληρώθηκε για την συγγραφή αυτή ζώντας ανάμεσα στο περιβάλλον του Οκταβιανού που ήταν ο μεγάλος αντίπαλος του Αντωνίου τον οποίο και κατατρόπωσε στην ναυμαχία του Άκτιου και είχε λόγους να δικαιώσει τον φίλο του και να δυσφημήσει και αμαυρώσει την μνήμη του μεγάλου αντιπάλου του Αντωνίου» είπε χαρακτηριστικά στη συνέντευξή του ο κ. Φουρτούνας.

Έτσι αναφέρεται ότι φιλικά προς τον Αντώνιο πλοία πλησίασαν στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας και από την σύγκρουση με τον ελλιμενισμένο στόλο του Οκταβιανού προκάλεσαν πυρκαγιά στην προκυμαία η οποία επεκτάθηκε και κατέστρεψε ολάκερη την πόλη παραδίδοντας στο πυρ και την περίφημη βιβλιοθήκη. Και ναι μεν άρπαξαν φωτιά τα παραπήγματα του λιμανιού εκεί που πρόσδεναν τα πλοία και όντως κάηκαν χειρόγραφα που υπήρχαν εκεί, αλλά επρόκειτο για ένα μικρό τμήμα της βιβλιοθήκης που είχε σχέση με τους δασμούς των πλοίων, που ήταν υποχρεωμένα να φέρουν χειρόγραφα και δεν ήταν εκεί το κεντρικό σώμα της βιβλιοθήκης και των χειρογράφων.

Δεν κάηκε ολοσχερώς η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας

Η βιβλιοθήκη ήταν διασκορπισμένη σε πολλά μέρη της πόλης, μεταξύ των οποίων το λιμάνι ως και το Σεραπείον που κάηκε άλλη εποχή και κατηγορήθηκαν τότε οι χριστιανοί ενώ δεν έπαθε και πάλι τίποτε η κεντρική βιβλιοθήκη. Το περίεργο της υπόθεσης που αποδεικνύει περίτρανα την σκοπευμένη διαστροφή της αλήθειας από τον Τίτο Λίβιο, όπως λέει ο κ. Φουρτούνας είναι ότι μετά πολύ μικρό χρονικό διάστημα την ίδια εποχή ο σύγχρονος του Τίτου Στράβων που υπηρετεί στην Αλεξάνδρεια ως Διευθυντής της βιβλιοθήκης κάνει περιγραφή του χώρου της βιβλιοθήκης και του τρόπου που είναι κατανεμημένα τα χιλιάδες χειρόγραφα χωρίς να μιλά για την δήθεν καταστροφή για την οποία δεν λέει ούτε λέξη!

Η κλοπή της νεκρικής άμαξας του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Όσον αφορά τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου γνωρίζουμε- ανέφερε ο κ. καθηγητής ότι ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, αναφέρει πως το σώμα του Αλεξάνδρου τοποθετήθηκε σε ένα φέρετρο κατασκευασμένο από σφυρηλατημένο χρυσάφι, και ότι καθώς όδευε η πομπή προς την Μακεδονία και περίπου στα μέσα στης διαδρομής κοντά στην Δαμασκό η νεκρική άμαξα αρπάχτηκε από τον Πτολεμαίο -μέσω του στρατηγού Αρριδαίου ο οποίος είχε φροντίσει όλες τις λεπτομέρειες της άμαξας και της πομπής-, και μεταφέρθηκε στην Αίγυπτο.

Το σώμα του Αλεξάνδρου αρχικά τάφηκε στη Μέμφιδα σε κενοτάφιο του Νεκτανεβώ Β΄, με την Αλεξάνδρεια να μην είναι ακόμα η μεγάλη πόλη που θα γινόταν στο μέλλον. Αργότερα, στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., το σώμα του Αλέξανδρου μεταφέρθηκε στην Αλεξάνδρεια από τον γιo και διάδοχο του Πτολεμαίου στην Αίγυπτο, τον Πτολεμαίο Β΄ Φιλάδελφο, ο οποίος και το ενταφίασε εκεί, γύρω στο 282 π.Χ. έτος θανάτου του Πτολεμαίου Α’ αργότερα, στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ., ο Πτολεμαίος Δ΄ Φιλοπάτωρ τοποθέτησε το σώμα του Αλέξανδρου στο μαυσωλείο της Αλεξάνδρειας, το οποίο ονομαζόταν «Σώμα» ή «Σήμα» που ετυμολογικά σημαίνει τον τάφο, το μνημείο.

Ο ερευνητής κ. Γιάννης Φουρτούνας ανέφερε στη συνέντευξή του, ότι από πηγές πολύ σπάνιες και δυσκόλως προσβάσιμες και αφού εντρύφησε σε πολύ παλιά κείμενα που δεν είναι προσιτά στον καθένα ανακάλυψε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το Σήμα ή Σώμα αποτελείτο από ένα μεγάλο λόφο επάνω στον οποίο υπήρχε το βασιλικό νεκροταφείο.

Ο Μ. Αλέξανδρος ετάφη κοντά στην Κλεοπάτρα

Εκεί ήταν συγκεντρωμένοι οι τάφοι των βασιλέων, της Κλεοπάτρας, όπως ανέφερε στη συνέντευξή του ο κ. Φουρτούνας, καθώς και όλων των Πτολεμαίων ενώ το όλο οικοδόμημα γα λόγους υψίστης ασφάλειας περιβαλλόταν από τείχος απροσπέλαστο κατασκευασμένο από γρανίτη χωρίς πύλη και με την τακτική οι φρουροί και οι επισκέπτες να εισέρχονται με το σύστημα του καλαθιού και της τροχαλίας.

Όμως όταν ξέσπασε η πυρκαγιά σε αυτήν την περιοχή έκαψε και κατέστρεψε ολόκληρο το βασιλικό νεκροταφείο και εξαέρωσε άπαντας τους βασιλικούς τάφους μεταξύ των οποίων και τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Το ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε στο «Νέο Φως», την εφημερίδα της Ελληνικής Κοινότητας Καΐρου, στο φύλλο 678, τη Δευτέρα 17 Σεπτεμβρίου 2018. 

Στην συνέντευξη αυτή ο Γ. Φουρτούνας αναφέρεται στην Αλεξάνδρεια κάνει ιστορική αναδρομή, από το κτίσιμό της έως και τις ημέρες μας. Επίσης ο κ. Φουρτούνας, αναφέρεται διεξοδικά στην Ελληνική Κοινότητα Αλεξάνδρειας και συζητά με την δημοσιογράφο Ερατώ Ζέλιου για τη διαχρονική παρουσία των Ελλήνων στην «Μεγάλη Πόλη». Αναφέρεται όμως και σε μεγάλα ιστορικά θέματα και απαντά εάν πυρπολήθηκε ή όχι η περίφημη βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η απάντησή του για το σημείο που ετάφη ο Μέγας Αλέξανδρος.

Ο συγγραφέας Γιάννης Φουρτούνας είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Al Azhar στο Κάιρο, διδάσκει στο Πολιτιστικό Κέντρο της Πρεσβείας της Ελλάδας στο Κάιρο και σε ινστιτούτα της αιγυπτιακής πρωτεύουσας. Επίσης, είναι μέλος και στέλεχος της ΕΚΚ εδώ και πολλά χρόνια.

Το βιογραφικό του Γιάννη Φουρτούνα, ο οποίος σπούδασε μεταξύ άλλων, νομικές και οικονομικές επιστήμες, θεολογία, βυζαντινή μουσική, παλαιογραφία, ανατολικές γλώσσες και Κοπτολογία μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ.

Note: Για όσους δεν έχουν COSMOTE TV μπορούν να δουν τη συνέντευξη στον υπολογιστή, στο tablet και το smartphone, αναζητώντας στο διαδίκτυο την ιστοσελίδα του 4ε και να επιλέξουν την LIVE προβολή.