Είκοσι Χρόνια σε Μια Ανάσα: Το Φωτεινό Παράδειγμα του Μητροπολίτη Μέμφιδος Νικοδήμου

Πατριάρχης Αλεξανδρείας: Ο Νικόδημος είναι κληρικός με αυταπάρνηση και πολλή αγάπη

Με αυτή τη μεστή και λακωνική δήλωση του Πατριάρχη από τον Άγιο Κωνσταντίνο στο Κάιρο, ξεκίνησε το ρεπορτάζ του, ο Αρχισυντάκτης του Νέου Φωτός, Νικόλας Κάτσικας, για να μεταφέρει στην Παροικία, αλλά και σε όλο τον Αιγυπτιώτη Ελληνισμό, το πανηγυρικό κλίμα της Κυριακής 12 Νοεμβρίου 2006 κατά τη χειροτονία του νέου Επισκόπου Νιτρίας Νικοδήμου.

Πατριαρχικός Επίτροπος Καΐρου ήδη, αρκετούς μήνες πριν δεχτεί την φώτιση του τρίτου βαθμού της Ιεροσύνης, ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Νιτρίας τότε, βούτηξε στην κυριολεξία στα  βαθιά και αχαρτογράφητα νερά της Καϊρινής Επιτροπείας και πραγματικά κατάφερε με μια ανάσα, που κράτησε 20 και πλέον χρόνια να αλλάξει την εικόνα αλλά και την ρότα ενός κομβικού και απολύτως νευραλγικού πόστου για τη βιωσιμότητα του Παλαίφατου Αλεξανδρινού Θρόνου. 

Ευφυής και πάντα γλυκομίλητος επέλεξε ενστικτωδώς από την πρώτη στιγμή την ομάδα των τριών ανθρώπων που θα στέκονταν στο πλευρό του και ξεκίνησε την πορεία του με παντελή άγνοια κινδύνου, αλλά με απόλυτη πίστη στη Θεία Πρόνοιά.

Συγκρούστηκε όπου έπρεπε, έθεσε όρους και όρια όταν έπρεπε, αλλά ποτέ δεν ξέχασε αυτό που μας υποσχέθηκε στον χειροτονητήριο λόγο του κάνοντας πρώτα περήφανη την μητέρα του Βασιλική Πριάγγελου, που τον καμάρωνε με δάκρυα στα μάτια, εκείνη την λαμπερή ημέρα στον Άγιο Κωνσταντίνο: «Αληθινή δόξα, αληθινό μεγαλείο βρίσκεται στην διακονία του Ανθρώπου που είναι πλάσμα του Θεού. Αποφάσισα να θέσω τον εαυτό μου στους μαχητές της πρώτης γραμμής».

Το Νέο Φως και η Ελληνική Κοινότητα Καΐρου, θέλησαν να τιμήσουν τα 20 και πλέον χρόνια προσφοράς, αυτού του Άξιου Αρχιερέα. Χρόνια που στην πλειονότητά τους κύλησαν ανέφελα, αλλά όχι άκοπα, αφήνοντας το έντονο σημάδι τους στην ιστορία της Παροικίας μας.

Με  μια εκ βαθέων συνέντευξη, που μας παραχώρησε με χαρά, θελήσαμε να τον γνωρίσουμε καλύτερα, αλλά και να μάθουμε το «μυστικό» αυτής της πραγματικά επιτυχημένης πορείας που ακολούθησε στον βίο του ο Μητροπολίτης Μέμφιδος και Πατριαρχικός Επίτροπος Καΐρου Νικόδημος.

Τον συναντήσαμε και τον φωτογραφίσαμε στο ίδιο γραφείο που ως άπειρος Αρχιμανδρίτης ανέλαβε τα καθήκοντά του το μακρινό 2005, ενώ ως ένα ελάχιστο αντίδωρο αγάπης, του προσφέραμε το φύλλο της εφημερίδας μας, από την χαρούμενη ημέρα της χειροτονίας του το 2006.

Για εμάς που ζούμε χρόνια στην Καϊρινή Παροικία, η συνέντευξη αυτή, πέρα από την τιμητική της διάσταση, δεν θα κομίσει γλαύκα εις Αθήνας. Απλά θα βάλει σε μια κάποια τάξη τα ήδη θερμά μας συναισθήματα για τον Πατριαρχικό μας Επίτροπο, αναδεύοντας τις τρυφερές αναμνήσεις που όλοι έχουμε στην καρδιά μας από εκείνον.                                                     

Με τον λόγο του να ρέει αβίαστα και την συνέντευξη να φτάνει στο τέλος της, καταλάβαμε, λίγο πριν τον αποχαιρετήσουμε, πως οι εμπειρίες μιας ολόκληρης ζωής στην διακονία του Ανθρώπου είναι ικανές να λειτουργήσουν ως ένα υπόρρητο αλλά φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση για κληρικούς και λαϊκούς.

Τι σημαίνει για εσάς ο Θεός;

Για εμένα ο Θεός δεν είναι κάτι το μακρινό και απόμακρο. Ζει μέσα μας από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής μας, από την πρώτη μας ανάσα. Ρέει γύρω μας και εκφράζεται ποικιλόμορφα μέσα από τον καθημερινό μας βίο. Όποιος αληθινά πιστεύει στον Θεό, πιστεύει χωρίς καμία δεύτερη σκέψη και στις αγαθές σχέσεις που οφείλουμε να διατηρούμε με τους άλλους ανθρώπους. Όπως πολύ εύστοχα μας διδάσκουν οι Άγιοι Πατέρες, λέγοντας «Είδες τον συνάνθρωπο, είδες τον ίδιο τον Θεό», καταλαβαίνουμε ότι μέσα από την σχέση που έχουμε με τους συνανθρώπους μας, βιώνουμε σε καθημερινή βάση την παρουσία του ίδιου του Θεού, με την πίστη μας να δοκιμάζεται μέσα από προκλήσεις της ίδιας της ζωής, στο κάθε λεπτό της κάθε μας μέρας.

Θα θέλαμε να σας γνωρίσουμε βαθύτερα και για αυτό η πρώτη μας ερώτηση θα σας ταξιδέψει στην απαρχή της κλήσης από τον Θεό. Ποια ήταν η στιγμή στη ζωή σας που νιώσατε την ανάγκη αλλά και την βεβαιότητα ότι θα ακολουθήσετε τον δρόμο της ιεροσύνης;

Μεγάλωσα σε ένα θρησκευόμενο περιβάλλον στην Αθήνα που η αγάπη και η πίστη των δικών μου ανθρώπων προς το Θεό ήταν ο σπόρος, αλλά και το ζωντανό παράδειγμα της ζωής που ήθελα να ακολουθήσω. Σε ηλικία 15 ετών εισήχθηκα στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή και τελείωσα εκεί τις τρείς τάξεις του Λυκείου. Στην συνέχεια έδωσα πανελλαδικές και πέρασα στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, οπότε για εμένα η ιεροσύνη ήταν μια φυσική συνέχεια των αρχικών μου επιλογών. Βέβαια την απόφασή μου να ακολουθήσω τον δρόμο του άγαμου κληρικού δεν την καλοδέχτηκαν στην αρχή οι δικοί άνθρωποι. Είναι δύσκολο να αποδεχτούν οι γονείς ότι δεν θα δουν κάποια στιγμή  εγγονάκια (γέλια). Αλλά στην συνέχεια κατάλαβαν ότι αυτός είναι ο δρόμος μου και με στήριξαν σε κάθε μου βήμα. Γράφτηκα ως μοναχός στη Μονή Πετράκη και στις 19 Ιουλίου του 1996 ξεκίνησα ως Διάκονος μια πορεία τριάντα συναπτών ετών στην ιεροσύνη. Υπηρέτησα ως Διάκονος  στην Αγία Μαρίνα Ηλιουπόλεως και ως Πρεσβύτερος στους Αγίου Αναργύρους στην Ηλιούπολη και επ΄ουδενί δεν είχε περάσει ποτέ από το μυαλό μου ότι θα ζήσω ποτέ στο εξωτερικό. Αν μου το έλεγε κάποιος τότε θα του έλεγα ότι είσαι τρελός.

Από την Ηλιούπολη της Αθήνας στην Ηλιούπολη του Καΐρου… είκοσι χρόνια δρόμος. Πως βρεθήκατε στο εξωτερικό?

Η Αίγυπτος, όπως και κάθε χώρα του εξωτερικού δεν ήταν στα σχέδιά μου εκείνη την περίοδο. Ξεκίνησα να κάνω Χριστούγεννα κοντά στους Έλληνες της Ζιμπάμπουε, στο Μπουλαβάγιο, την δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Αφρικανικής αυτής χώρας. Ο Θεός όμως τα έφερε έτσι και επέστρεψα και το Πάσχα. Ο Πατριάρχης είχε μόλις εκλεγεί Μητροπολίτης, υπήρχαν ανάγκες πολλές για κληρικούς, η Ελληνική Κοινότητα εκεί με είχε αγκαλιάσει και πήρα την απόφαση να μείνω για ένα χρόνο. Σκέφτηκα ότι θα ήταν μια καλή ευκαιρία να αποκτήσω και μια εμπειρία σε μια ωραία χώρα της Αφρικής. Όμως μετά το τραγικό δυστύχημα και τον άδοξο χαμό του Πατριάρχη Πέτρου, όλα άλλαξαν στην ζωή μου. Ο νεοεκλεγμένος πλέον Πατριάρχης Θεόδωρος με κάλεσε μαζί του στην Αίγυπτο και μου ανέθεσε τον Άγιο Κωνσταντίνο στο Κάιρο. Στην συνέχεια μου ανέθεσε και τα καθήκοντα του Πατριαρχικού Επιτρόπου. Χωρίς να γνωρίζω πρόσωπα και πράγματα έπεσα αμέσως στα βαθιά γιατί ο τότε Πατριαρχικός Επίτροπος είχε μόλις εκλεγεί Μητροπολίτης Καρθαγέννης και έμενε μόνιμα στην Τυνησία. Ερχόταν μόνο για τις απαραίτητες οικονομικές δοσοληψίες. Σκεφτείτε τότε είχε ξεκινήσει και η ανακαίνιση του Αγίου Νικολάου στο Χαμζάουι, και επικρατούσε ένας πραγματικός πανικός σε όλα τα επίπεδα με τις εκκρεμότητες κάθε είδους να συσσωρεύονται επικίνδυνα.

Τι συναισθήματα νιώσατε κατά τη στιγμή της Χειροτονίας σας στον Άγιο Κωνσταντίνο?

Αυτή την ημέρα αισθανόμουνα στην κυριολεξία ένα έντονο συναίσθημα, ότι κάποιος μου έδωσε μια δυνατή σπρωξιά και με έριξε στα βαθιά νερά, ενός ωκεανού, χωρίς να ξέρω τόσο καλό κολύμπι.

Ποια ήταν η πρώτη σας αντίδρασή σε αυτή την τεράστια πρόκληση, με την αδυναμία σας να μιλήσετε Αραβικά, να την μετατρέπει σε πραγματικό εφιάλτη?  Σκεφτήκατε να τα παρατήσετε και να γυρίσετε πίσω στην ηρεμίας και την ασφάλεια της… Ελλήνικής Ηλιούπολης?

Όπως το βλέπω με τα μάτια του σήμερα, ήταν ένας πραγματικός  εφιάλτης. Όμως ευτυχώς η άγνοια του κινδύνου και η αισιόδοξη φύση μου ήταν αυτά που έκαναν το μυαλό μου να μην παγώσει από το φόβο.  Η πρώτη μου σκέψη λοιπόν ήταν να δημιουργήσω μια στιβαρή ομάδα συνεργατών, οι οποίοι θα μπορούσαν να σταθούν στο πλευρό μου. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο Αντώνης Διαμαντίδης, ένας άνθρωπος που γνώριζε πρόσωπα και πράγματα στην Αίγυπτο. Με τις βαθιές του γνώσεις στα ακίνητα, στα οικονομικά και στην Αιγυπτιακή γραφειοκρατία και φυσικά με την άνεση της γλώσσας, ήταν ο πρώτος πολύτιμος μου σύμμαχος. Στην συνέχεια αναζήτησα από το τότε υπάρχον προσωπικό της Επιτροπείας τον άνθρωπο που θα μπορούσε να με βοηθήσει. Ο Άμερ ήταν χωρίς δεύτερη σκέψη αυτός ο άνθρωπος. Σοβαρός στην δουλειά του και πάντα προσφερόμενος ήταν όλα αυτά τα χρόνια ένας πολύτιμος βοηθός μου. Τρίτο άτομο που ήρθε κοντά μου ήταν ο πατήρ Μιχαήλ. Στην αρχή ως Διάκονος και μετά ως Αρχιμανδρίτης αποτέλεσε μια δυναμική και αποτελεσματική παρουσία στα Γραφεία της Επιτροπείας. Αυτή ήταν η αρχική «μαγιά». Βέβαια μετά κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι και πολλά άξια άτομα προστέθηκαν στην ομάδα.  Βέβαια το επιστέγασμα όλης αυτής προσπάθειας της πρώτης μου περιόδου στην Πατριαρχική Επιτροπεία ήταν η στάση του Πατριάρχη μας.                                                                                                                          Ποτέ ο Πατριάρχης δεν μου έφερε αντίρρηση για οποιαδήποτε μου εισήγηση και πάντα υποστήριζε κάθε απόφαση μου για οποιαδήποτε διοικητικό θέμα. Η αδιαφιλονίκητη εμπιστοσύνη του στο πρόσωπό μου, αλλά και η έμπρακτη ενθάρρυνση του, μου έδιναν φτερά και με έκαναν να αισθάνομαι ακόμα πιο σίγουρος ότι θα τα καταφέρω.

Η πορεία σας ξεκινά με τους καλύτερους οιωνούς και τους δυνατότερους συμμάχους. Δυσαρεστήσατε κάποιους με τις αποφάσεις σας στην πορεία σας, ως Πατριαρχικός Επίτροπος ή όλα κύλησαν ανέφελα;

Σε καμία περίπτωση δεν κύλησαν όλα ανέφελα. Δυστυχώς δυσαρέστησα στην αρχή της θητείας μου κάποια από τα μέλη της Αραβόφωνης Παροικίας, παίρνοντας κάποιες σκληρές αποφάσεις που όμως ήταν απολύτως απαραίτητες, απομακρύνοντας έναν ιερέα που προσπαθούσε να διαταράξει την κυριαρχία του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας με τις πράξεις και τα λόγια του προς τους Αραβόφωνους αδελφούς μας.  Μετά από αυτή τη δυναμική λύση, όλα επανήλθαν ν σε ισορροπία και τάξη, έως και σήμερα.

Η σχέση σας με την Ελληνική Κοινότητα του Καΐρου; Τότε, μόλις αναλάβατε έκανε τα πρώτα του βήματα και ο Χρήστος Καβαλής ως Πρόεδρος

Η σχέση μου με την Ελληνική Παροικία και την Κοινότητα ήταν πάντα άψογη και χωρίς κανένα πρόβλημα. Με τον Χρήστο Καβαλή ουσιαστικά συμπορευτήκαμε σε όλο αυτό το μακρύ ταξίδι. Μοιραζόμασταν και μοιραζόμαστε ένα κοινό όραμα για τον Αιγυπτιώτη Ελληνισμό, το οποίο το υπηρετούμε από κοινού όλα αυτά τα χρόνια. Ουδέποτε οι ιδέες του  ενός ήρθαν σε αντίθεση με τις ιδέες του άλλου. Επίσης θυμάμαι έντονα, κάνοντας έναν απολογισμό, ότι ο καθένας σεβόταν τα όρια του άλλου χωρίς ποτέ  η Κοινότητα να παρεμβαίνει στα της Εκκλησίας και χωρίς ποτέ η Εκκλησία να παρεμβαίνει στα εσωτερικά θέματα της Κοινότητας.

Τα όνειρα που κάνατε στην αρχή της πορείας σας ως Επίτροπος πραγματοποιήθηκαν τελικά;

Μάλλον ο Θεός μου έδωσε πολύ περισσότερα από όσο ονειρεύτηκα, γιατί σε καμία περίπτωση δεν είχα στο μυαλό μου ότι θα βρεθώ σε αυτή την θέση, ούτε και σε αυτή την πόλη. Ακούστε μια ιστορία και καταλάβετε τι εννοώ. Γύρω στο 1998 βρέθηκα με μια παρέα φίλων κληρικών στην Αίγυπτο με σκοπό να επισκεφτώ το Σινά. Με το που φτάσαμε στο Κάιρο και πέρασαν λίγες ημέρες βιώνοντας σε μεγάλη δόση όλη αυτή την τρέλα της μεγαλούπολης, με τις κόρνες και απίστευτα μίνι μπάς να αλλάζουν λωρίδα χωρίς προειδοποίηση είπα στον φίλο μου ότι οι Άραβες με κούρασαν. Μια μέρα πριν την επιστροφή μας στην Ελλάδα επισκεφτήκαμε την Επιτροπεία στο Χαμζάουι. Αντικρίζοντας την δαιδαλώδη και χαοτική αυτή κατάσταση γύρω από την έδρα του Πατριαρχείου στο Κάιρο, είπα στους φίλους μου τους Ιερείς ότι ούτε για ένα λεπτό δεν μένω εγώ εδώ.

Αυτό το ένα λεπτό λοιπόν, έγινε 21 χρόνια, χωρίς καμία διακοπή. Για το όνειρα που με ρωτήσατε, δεν είχα ποτέ ιδιαίτερα όνειρα. Τους στόχους που έθεσα τους εκπλήρωσα με την χάρη του Θεού και την βοήθεια του Πατριάρχη και αυτό είναι κάτι που με ευχαριστεί. Έχουμε ένα άριστο επίπεδο κληρικών. Ο κόσμος μας είναι η μεγάλη μας δύναμη. Το ποίμνιο είναι  απολύτως αρραγές είτε αυτό είναι Αραβόφωνο είτε Ελληνόφωνο. Δεν υπάρχει καμία διάκριση από κανέναν. Πορευόμαστε μαζί και αυτό είναι κάτι που με χαροποιεί ιδιαίτερα γιατί δώσαμε μεγάλο αγώνα για να το καταφέρουμε. Επίσης έχουμε μια άψογη και άριστη σχέση με όλες τις Ελληνικές Κοινότητες και για να μιλήσω για το Κάιρο συγκεκριμένα η ΕΚΚ φροντίζει πάντα τους Ναούς μας να είναι στην καλύτερη κατάσταση και μας παρέχει έναν υψηλού επιπέδου ψάλτη που εξυπηρετεί και τις ανάγκες των Κοινοτικών, αλλά και των Πατριαρχικών Ναών. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Ένας ακόμα μεγάλος μας στόχος που καταφέραμε ήταν να νομιμοποιήσουμε με οριστικούς τίτλους όλα μας τα ακίνητα και να τα εκμεταλλευόμαστε στο έπακρο. Και αυτός ο στόχος επετεύχθη μετά από περιπέτειες 20 ετών(γέλια)

Ποια είναι τα όνειρα και σχέδια σας για το μέλλον? Φτάνει προς το κλείσιμο αυτή η πορεία;

Αυτό που θα ήθελα τώρα είναι να παραδώσω τα ηνία σε κάποιον νεότερο. Αυτό ονειρεύομαι. Η Επιτροπεία έχτισε όλα αυτά τα χρόνια την καλή της φήμη και τις άριστες σχέσεις της με όλους τους θεσμικούς φορείς της Παροικίας, όπως η Πρεσβεία, οι Κοινότητες, τα Σωματεία κ.α, με την συνεχή και αυτοπρόσωπή παρουσία σε όλες τις εκδηλώσεις. Ήμουν παρόν πάντα, όχι ως μια υποχρέωση, αλλά ως ένα καθήκον που συναισθανόμουνα την μεγάλη του σημασία στην διατήρηση και την εδραίωση των αγαστών σχέσεων. Είμαι έτοιμος λοιπόν να παραδώσω την σκυτάλη αν βρεθεί ένας κατάλληλος άνθρωπος.

Ο Πατριάρχης είναι έτοιμος;

Δεν το νομίζω, αλλά το ελπίζω… το συντομότερο (γέλια)

Μια αυθόρμητη σκέψη που σας έρχεται στο μυαλό για αυτά τα 21 χρόνια;

Η θέση του Πατριαρχικού Επιτρόπου είναι μια θέση που ανά πάσα στιγμή μπορεί να ανακληθεί από τον Πατριάρχη. Η σκέψη που μου έρχεται στο μυαλό είναι ότι όλα αυτά τα 21 χρόνια ουδέποτε πίστεψα ότι έχω κάτι μόνιμο. Πάντα ήμουν έτοιμος να παραδώσω, και ίσως αυτό είναι αυτό που για εμένα έκανε γοητευτικό όλο αυτό το ταξίδι της ζωής μου.

Και για το κλείσιμο, κάποιες ευχαριστίες;

Δοξολογώ τον Θεό για όλα αυτά που μου προσέφερε. Ευγνωμονώ τον Πατριάρχη που με εμπιστεύτηκε και με στήριξε σε κάθε μου βήμα. Ευχαριστώ τις Ελληνικές Κοινότητες για την θερμή υποστήριξη και ιδιαίτερα την Κοινότητα του Καΐρου  που ποτέ δεν μου αρνήθηκε τίποτα, και τέλος ευχαριστώ τους πιστούς Χριστιανούς αλλά και όλα τα μέλη της Παροικίας μας που δείχνουν έμπρακτα την αγάπη τους προς το Πατριαρχείο μας.