Μια ενδιαφέρουσα ημερίδα από το «Πολιτιστικό» του Καΐρου στο «Σπίτι της Παροικίας»

Την Δευτέρα 12 Ιανουαρίου παρακολουθήσαμε με πολύ χαρά μια ακόμα ενδιαφέρουσα εκδήλωση του Ελληνικού Πολιτιστικού Κέντρου Καΐρου, που έλαβε χώρα στη μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων του Ελληνικού Κέντρου Καΐρου.

Πιστό στην ανάγκη του για εξωστρέφεια του Ελληνικού πολιτισμού, αλλά και ποιοτική ώσμωση με τον Αιγυπτιακό λαό, το «Πολιτιστικό» του Καΐρου διοργάνωσε με αρωγό το “Ελληνικό Κέντρο” μια ημερίδα με κύριο θέμα την παρουσία των Ελλήνων και την συμβολή τους στην αλματώδη ανάπτυξη της Αιγύπτου κατά τον εικοστό αιώνα.

Ο Δρ Αλέξανδρος Κιτροέφ, ο Δρ Μοχάμεντ Αφίφι και ο Δρ Μουστάφα Εμπέιντ ήταν οι τρεις διαπρεπείς ομιλητές που με τον εμπεριστατωμένο λόγο τους φώτισαν μέσα από τα στοιχεία της μακροχρόνιας έρευνάς τους, την λαμπερή πορεία των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, οι οποίοι μεγαλούργησαν, συμβάλλοντας καθοριστικά στην μεγέθυνση και παγκοσμιοποίηση της Αιγυπτιακής οικονομίας.

Ο Διευθυντής του «Πολιτιστικού» κ. Γιάννης Μελαχροινούδης, αφού καλωσόρισε και ευχαρίστησε για την παρουσία όλους τους παριστάμενους, έδωσε τον λόγο στον Έλληνα Πρέσβη κ. Νικόλαο Παπαγεωργίου για τον χαιρετισμό του. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Μελαχροινούδης ήταν επιφορτισμένος και με την αυτόματη διερμηνεία όλων των ομιλητών στην Αραβική και στην Ελληνική γλώσσα αντίστοιχα.   

Πρώτος ομιλητής ο Δρ Μουστάφα Εμπέιντ, δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου «Οι επτά ξένοι», στις σελίδες του οποίου φωτίζεται και η λαμπερή προσωπικότητα του Αιγυπτιώτη Έλληνα Θεόδωρου Κότσικα, αναγνωρίζοντας την καθοριστική συμβολή των ξένων στην οικονομία της Αιγύπτου κατά τον 19^ο και τον 20^ο αιώνα.

Ο Δρ Εμπέιντ  ξεκινώντας την ομιλία του, διατύπωσε την ακλόνητη πεποίθησή του ότι ο εικοστός αιώνας, αναφορικά με τις ξένες επιρροές στην Αίγυπτο, είναι ο αιώνας των Ελλήνων. «Στα απομνημονεύματά του ο Λόρδος Κρόμερ, που ήταν ο κυβερνήτης της Βρετανικής αποικιοκρατίας στην Αίγυπτο, είχε αναφέρει ότι: όπου βρεθείς και σηκώσεις μια πέτρα στην Αίγυπτο θα βρεις και έναν Έλληνα, τόνισε ο Δρ. Εμπέιντ, αναγνωρίζοντας την Ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο ως την δεύτερη μεγαλύτερη Παροικία μετά τους Βρετανούς αποικιοκράτες, σύμφωνα με τις απογραφές του πληθυσμού της εποχής.

Ο ομιλητής ανέπτυξε επίσης και την ιδιαίτερη και επιτυχημένη  ικανότητα των Ελλήνων στην ενσωμάτωση με τον Αιγυπτιακό λαό, φέρνοντας πολλά παραδείγματα από εκφάνσεις της καθημερινής ζωής στην Νειλοχώρα. Έξυπνοι, ευγενικοί, επιδέξιοι με ομοιότητα στο χιούμορ και με ανάλαφρη διάθεση όπως οι Αιγύπτιοι, ειρηνικοί και  άνθρωποι που σέβονται την φιλία, ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά που εστίασε ο Δρ Εμπέιντ σκιαγραφώντας το προφίλ του Έλληνα του 20^ου αιώνα με κυριότερο όλων τη μη αποικιοκρατική συμπεριφορά των Ελλήνων έναντι των Αιγυπτίων σε σχέση με την οικονομική δύναμη που είχαν συγκεντρώσει και την μεγάλη επιρροή που ασκούσαν την εποχή εκείνη.

Δεύτερος ομιλητής ο Δρ Μοχάμεντ Αφίφι καθηγητής σύγχρονης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου και από τους σταθερούς υποστηριχτές των δράσεων του «Πολιτιστικού» και της Ελληνικής Πρεσβείας.

Ο Δρ. Αφίφι, αναφέρθηκε αρχικά στη μεγάλη σημασία των ιστορικών δεσμών μεταξύ Ελλήνων και Αιγυπτίων, που εξελίσσονται στην Μεσόγειο θάλασσα, που όπως τόνισε με έμφαση είναι μια θάλασσα που ενώνει λαούς και πολιτισμούς ανά τους αιώνες. Ο ομιλητής εστίασε  στην σημαντική στιγμή στην Αιγυπτιακή ιστορία, κατά την οποία ο Μοχάμεντ Άλι έδωσε ιδιαίτερα προνόμια στους ξένους, με τους Έλληνες να αξιοποιούν με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο το νέο αυτό καθεστώς και να μεγαλουργούν, αφήνοντας το ισχυρό τους στίγμα στην Αιγυπτιακή οικονομία του 20^ου αιώνα.

Στον κύριο κορμό της ομιλίας του ο Δρ. Αφίφι, επέλεξε, όπως τόνισε χαρακτηριστικά, να χρησιμοποιήσει μη παραδοσιακές πηγές έρευνας και βιβλιογραφίας, παρουσιάζοντάς μας την αποτύπωση της καθημερινής ζωής των Έλληνων και Αιγυπτίων, μέσα από τα λογοτεχνικά έργα των ίδιων των Ελλήνων, και συγκεκριμένα του Στρατή Τσίρκα και του Γιώργου Φιλίππου Πιερίδη, οι οποίοι έζησαν την εποχή εκείνη και μας κληροδότησαν, όλα τα στοιχεία της δυναμικής αυτής αλληλεπίδρασης των δύο λαών, μέσα από την αδιάψευστη μαρτυρία της τέχνη τους.

Τελευταίος ομιλητής της ημερίδας ήταν ο καθηγητής Δρ Αλέξανδρος Κιτροέφ, ο πλέον εξειδικευμένος στην ιστορία των Ελλήνων στην Αίγυπτο, όπως τόνισε ο κ. Μελαχροινούδης προλογίζοντάς τον. 

«Θα ήθελα ξεκινώντας την ομιλία μου» ανέφερε ο κ. Κιτροέφ,  «να ευχαριστήσω τους δύο συναδέλφους για το ενδιαφέρον τους για τους Έλληνες στην Αίγυπτο και για τον τρόπο με τον οποίον έχουν ερευνήσει προσεκτικά την ιστορία και παρόλο που ανακοινώθηκα ως ειδικός, πρέπει να πω ότι έμαθα πολλά καινούργια πράγματα σήμερα.  

Ο Δρ Κιτροέφ στην συνέχεια περιέγραψε με ιδιαίτερη ακρίβεια την ταυτότητα του Έλληνα όπου γης λέγοντας: «Θέλω να τονίσω αυτό που ήδη ειπώθηκε, ότι εμείς οι Έλληνες, όχι μόνο στην Αίγυπτο, αλλά και σε άλλες χώρες, δεν ξεκινήσαμε (το ταξίδι μας) από μια χώρα που είναι αυτοκρατορία, μια χώρα που στέλνει τα στρατεύματά της ως ιμπεριαλιστική χώρα. Συμπεριφερόμαστε διαφορετικά, συγκρινόμενοι με τους Άγγλους, τους Γάλλους, τους Ιταλούς. Ερχόμαστε ως φίλοι και προσαρμοζόμαστε στον ιστό της κάθε χώρας», αναφέροντας ως ενδεικτικά και αντιπροσωπευτικά παραδείγματα την παρουσία των Ελλήνων στην Αίγυπτο, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στην Αυστραλία, στον Καναδά και σε οποιαδήποτε άλλη χώρα μεταναστεύσαμε.

«Στοιχείο που διακρίνει τους Έλληνες από τις άλλες Ευρωπαϊκές κοινότητες στην Αίγυπτο», ανέφερε ο ομιλητής: «είναι πως συνέβαλαν και κατά την περίοδο της Ευρωπαϊκής κυριαρχίας, αλλά και μετέπειτα στην δεκαετία του 1930, κατά την περίοδο που η Αίγυπτος προσπάθησε να ενδυναμώσει την εγχώρια βιομηχανία με επικεφαλής τον Ταλαάντ Χάρμπ.»

Συνοψίζοντας την δομή της ομιλίας του ο Έλληνας καθηγητής και διακεκριμένος ιστορικός ερευνητής του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού ανέφερε: « Η παρουσίασή μου σήμερα θα κάνει μια επισκόπηση της συμβολής των Ελλήνων στην Αιγυπτιακή οικονομία, σε τρεις διαφορετικές ενότητες. Πρώτα θα αναφερθώ στην χρηματοδότηση, την καλλιέργεια και την εξαγωγή του βαμβακιού. Η δεύτερη ενότητα θα αφορά στις πρώτες μικρές και μεγάλες κατασκευαστικές βιομηχανικές μονάδες του εικοστού αιώνα και τέλος θα αναφερθώ στις Ελληνικές επενδύσεις στην βιομηχανία την περίοδο 1930-1960.»

Η παρουσίαση του Δρ. Κιτροέφ συνδυάστηκε με την προβολή σε μορφή διαφανειών, ενός  πλούσιου φωτογραφικού και αρχειακού υλικού που ο ερευνητής μας παρουσίασε τεκμηριώνοντας κάθε σημείο του λόγου του, καθιστώντας την παρουσίαση ένα ιδιαιτέρως απολαυστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού, μέσα από τις λαμπερές ιστορίες των: Σαλβάγου, Κότσικα, Ζερβουδάκη, Τσανακλή, Χωρέμη, Μπενάκη, Καζούλη, Μπασούμ, Πιλαβάκη, Ροδοκανάκη, Σπάθη και πόσων άλλων Ελλήνων που όπως ανέφερε ο ομιλητής κατείχαν το 25 % των συνολικών εξαγωγών της Αιγύπτου και μέχρι το 20% στην δεκαετία του 1930

Για το κλείσιμο της εκδήλωσης ο Διευθυντής του «Πολιτιστικού» μας επεφύλαξε μια ευχάριστη έκπληξη που στην κυριολεξία δυναμίτισε την όλη εκδήλωση. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας κ. Ανδρέας Βαφειάδης, έδωσε το «παρών», συμμετέχοντας στην ημερίδα ως το νεότερο μέλος μιας μακράς αλυσίδας Αλεξανδρινών που έχουν αφήσει με την επιχειρηματική τους παρουσία στον χώρο των εκτυπώσεων, το ισχυρό αποτύπωμα τους στην πολυκύμαντη ιστορία του Ελληνισμού της Αιγύπτου.

Παρακολουθήσαμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ένα ντοκιμαντέρ που παρουσίασε την πορεία του ιστορικού λιθογραφείου «Άγκυρα», το οποίο ιδρύθηκε το 1923 από τον Δημήτρη Βαφειάδη, έναν από τους πρωτοπόρους Έλληνες λιθογράφους της Αλεξάνδρειας. Μέσα από αρχειακό υλικό και ιστορικές αναφορές αναδείχθηκε η συμβολή της οικογένειας Βαφειάδη στον χώρο των εκτυπώσεων, με τη σταδιακή τεχνολογική εξέλιξη της επιχείρησης και την έγκαιρη υιοθέτηση των offset μηχανών. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στη δράση του λιθογραφείου κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν συνεργάστηκε με τις συμμαχικές δυνάμεις για την εκτύπωση εντύπων.

Το ντοκιμαντέρ ανέδειξε επίσης τη συνέχεια της επιχείρησης μετά τον θάνατο του ιδρυτή, με τους Ισίδωρο και Βύρωνα Βαφειάδη να διατηρούν ζωντανή τη δραστηριότητά της σε περιόδους μεγάλων προκλήσεων. Παρά τις δυσκολίες των εθνικοποιήσεων, το λιθογραφείο παρέμεινε ενεργό και εκσυγχρονίστηκε πλήρως τα επόμενα χρόνια. Τέλος, παρουσιάστηκε η συμβολή της τρίτης γενιάς, των ξαδέλφων Ανδρέα και Δημήτρη Βαφειάδη, οι οποίοι συνεχίζουν μέχρι σήμερα, με σύγχρονα μέσα και σεβασμό στην παράδοση, τη μακρά ιστορία της «Άγκυρας».

Ο κ. Ανδρέας  Βαφειάδης πήρε στην συνέχεια τον λόγο ευχαριστώντας προσωπικά τον κ. Μελαχροινούδη για την πρόσκληση. «Είναι πολύ τιμητικό να βρίσκομαι αναμεσά σας και να εκπροσωπώ τους Έλληνες που συνεχίζουν να υπάρχουν και να δουλεύουν στην Αίγυπτο» ανέφερε εμφανώς συγκινημένος ο κ. Βαφειάδης, ο οποίος έδωσε και το ελπιδοφόρο στίγμα της οικογενειακής επιχείρησης στο μέλλον με την ενσωμάτωση καινοτόμων τεχνολογιών που θα διασφαλίσουν την μακροημέρευση της επιχείρησης και στις επόμενες γενιές της οικογένειας Βαφειάδη.

Η δεύτερη έκπληξη της εκδήλωσης ήταν η παρουσία του Δρ Μόρκος Τάλαατ, στελέχους και εκ των νεοτέρων πλέον ιδιοκτητών της εταιρείας αναψυκτικών Spiro Spathis, που ίδρυσε στην Αλεξάνδρεια το 1909, ο γεννημένος στην Κεφαλονιά Σπυρίδωνας Σπάθης. Με λογότυπο την μέλισσα, σύμβολο της σκληρής δουλειάς, ο Σπάθης κατασκεύασε ένα αναψυκτικό που έγινε σταδιακά το «επίσημο ποτό» της Αιγύπτου. Μια δυναμική εταιρεία που έμεινε σε “Ελληνικά χέρια” μέχρι την εξαγορά της τo 1988 από τον Αιγυπτιακό όμιλο ΜYMCO.

Η εκδήλωση του «Πολιτιστικού» ολοκληρώθηκε με γεύμα προς όλους, προσφορά του Ελληνικού Κέντρου Καΐρου, αποδεικνύοντας και εμπράκτως για ακόμα μια φορά το προσωνύμιο του Ελληνικού Κέντρου Καΐρου, ως το «Σπίτι της Παροικίας».

Στην εκδήλωση παρέστησαν, πέραν των αναφερομένων ο Αιγύπτιος  εικαστικός και διανοούμενος κ. Ουαγκίχ Ουάχμπα, ο Προέδρος των Φίλων της Όπερας του Καΐρου  κ. Ναμπίλ Σόεμπ, στελέχη της Πρεσβείας μας, ενώ από το χώρο της Ελληνόφωνης εκπαίδευσης παρέστη ο Αναπληρωτής Συντονιστής κ. Γιώργος Κοκορέλης καθώς και Έλληνες εκπαιδευτικοί. Την εκδήλωση κάλυψε για τον «Αλεξανδρινό Ταχυδρόμο» ο Αρχισυντάκτης της εφημερίδας κ. Γρηγόρης Χαλιακόπουλος.

Παρακολουθήστε ολόκληρη την εδκήλωση του “Πολιτιστικού” στο παρακάτω βίντεο

Δήλωση του Δρ Αλέξανδρου Κιτροέφ στην ekkairo.org μετά το πέρας της Ημερίδας